Geçtiğimiz Ekim ayında, Lizbon'daki bir otel odasında, ekibimle dört aydır geliştirdiğimiz bir proje yönetim aracını sunmadan önceki gece, otelin Wi-Fi'ı bağlanıyor ama sayfaları yüklemiyordu. Uygulamamızın boş bir ekran ve dönen bir simge gösterdiğini izledim. Önce zaman aşımı hatası, sonra tamamen donma. Telefonumdan hücresel bağlantıyla zorla eriştiğimde ise her tıklama iki saniyelik bir bekleyişe dönüştü: görev oluştur? dönen simge, sütunlar arası taşı? yine dönen simge. O an, React ile ön yüz, Node ile arka yüz, Postgres veritabanı, Redis önbellek ve altı çözümleyiciye sahip GraphQL API'si ile kurduğumuz tüm altyapının, kendi verilerimi 3000 mil uzaktaki bir sunucuya gitmeden gösteremediğini fark ettim. İşte o gece, yerel-öncelikli (local-first) mimariyi ciddiye almaya başladım; bir blog yazısı ya da tweet yüzünden değil, tamamen utandığım için.
Yerel-öncelikli kavramını netleştirmek gerekiyor: çevrimdışı-öncelikli (offline-first) ile aynı şey değil. Çevrimdışı-öncelikli uygulamalar ağ kesintilerini yönetir ancak sunucu hâlâ tek doğruluk kaynağıdır; ağ geri geldiğinde sunucu kazanır. Önbellek-öncelikli (cache-first) yaklaşım ise performans optimizasyonudur, veri sahipliğini değiştirmez. Yerel-öncelikli ise bir veri mimarisidir: kullanıcının cihazı, verinin birincil kopyasını tutar, uygulama yerel veritabanına okuyup yazar, anında işler ve arka planda sunucularla veya diğer cihazlarla senkronize olur. Sunucu, varsa, bir senkronizasyon ortağıdır (kimlik doğrulama, yedekleme, erişim kontrolü gibi özel yetkilerle) ama verinin kapıcısı değildir. İstemci, veri göstermek için izin isteyen ince bir görünüm değil, kendi veritabanına sahip dağıtık bir sistem düğümüdür.
Her proje için doğru mimari değildir. Verinin çoğu sunucuda üretiliyorsa (analitik panoları, sosyal medya akışları, arama sonuçları) istemcinin API ile tüketmesi yeterlidir. Güçlü işlemsel tutarlılık gerektiren bankacılık, ödeme işleme veya envanter yönetimi gibi sistemlerde nihai tutarlılık (eventual consistency) maliyetli hatalara yol açabilir; ACID garantileri şarttır. Ayrıca, çevrimdışı veya işbirliği ihtiyacı olmayan basit CRUD uygulamaları için senkronizasyon motoru eklemek aşırı mühendisliktir. Büyük veri kümeleri cihazlara sığmayacaksa da fiziksel olarak uygulanamaz.
Nasıl Önlem Alınmalı?
Yerel-öncelikli mimari, not alma, belge düzenleme, işbirlikçi tasarım araçları, proje yönetimi, güvenilmez bağlantılı saha uygulamaları ve veri gizliliğinin satış noktası olduğu her yerde parlar. Gerçek zamanlı işbirliği gerektiren, kullanıcı tarafından üretilen ve sunucu çöktüğünde bile hayatta kalması gereken veriler için idealdir. 2019'daki Ink & Switch makalesinin yedi idealini (hızlı, çok cihazlı, çevrimdışı, işbirlikçi, uzun ömürlü, gizli, kullanıcı sahipli) şimdi gerçekleştirmek mümkün. Deneyimlerim gösteriyor ki, doğru yerde kullanıldığında bu mimari, geliştiricilere hem kullanıcı deneyimi hem de sistem dayanıklılığı açısından büyük avantajlar sunuyor.
