Bill Gates'in kızı Phoebe Gates ve eski Stanford oda arkadaşı Sophia Kianni tarafından kurulan alışveriş girişimi Phia, ortaklık pazarlama platformu Impact.com tarafından askıya alındı. Bloomberg'in 9 Temmuz'da yayımladığı bir soruşturma, Phia'nın tarayıcı uzantısının, kullanıcıların alışveriş yaparken aslında Phia tarafından yönlendirilmedikleri halde, satın alma işlemlerini kendi ortaklık bağlantılarına yönlendirdiğini ortaya koydu. Bu durum, 'cookie stuffing' veya atıf sahtekarlığı olarak bilinen bir yöntemle, Phia'nın haksız komisyon kazandığı anlamına geliyor.
Bloomberg, Capital One Shopping ve bağımsız araştırmacı Ben Edelman tarafından yapılan testler, Phia'nın uzantısının ödeme aşamasında sessizce yeni bir tarayıcı sekmesi açarak kendi ortaklık bağlantısını yüklediğini gösterdi. Bu işlem, kullanıcıyı asıl yönlendiren web sitesi, reklam veya yayıncıya ait takip kodunu değiştirerek, komisyonun Phia'ya gitmesine neden oluyordu. Örneğin, Bloomberg testinde Wirecutter makalesindeki bir Nordstrom bağlantısını takip eden bir kullanıcı, Phia uzantısı sayesinde ödeme aşamasında Wirecutter'ın referans kodunun yerine Phia'nın kodu geçiyordu.
Phia yetkilileri, sorunu kabul etmekle birlikte bunun kasıtlı bir iş uygulaması değil, yazılımsal bir hata olduğunu belirtti. Şirket, yeni bir sürümdeki kod hatasının bir grup kullanıcıda yanlış atıflara yol açtığını ve ekibin sorunu gece boyunca çalışarak düzelttiğini açıkladı. Bloomberg, hatanın düzeltildiğini doğrulasa da, Impact.com, perakendeciler ve diğer ortaklık platformlarının etkilenen işlemleri incelemeye devam ettiği ve düzeltmenin yeterli olup olmayacağı henüz net değil.
Phia, Nisan 2025'te yapay zeka destekli bir alışveriş asistanı olarak piyasaya sürüldü. Mobil uygulama ve tarayıcı uzantısı aracılığıyla çalışan Phia, kullanıcıların aradığı ürünleri 40 binden fazla perakende ve ikinci el satış sitesinde tarayarak en düşük fiyatı, benzer ürünleri ve indirim kodlarını buluyor. Aynı zamanda sıfır ve ikinci el seçeneklerini karşılaştırarak kullanıcılara tasarruf imkanı sunuyor. Şirket, gelirinin büyük kısmını ortaklık komisyonlarından elde ediyor.
Uzmanların Görüşleri
Phia, lansmanından sonra hızla büyüdü. İlk haftasında Apple App Store'da 21. sıraya yükselen uygulama, Eylül 2025'te 500 bin indirmeyi aştı. Aynı dönemde 8 milyon dolarlık tohum yatırımı alan şirket, Ocak 2026'da yaklaşık 35 milyon dolarlık ek yatırımla toplam fonlamasını 43 milyon doların üzerine çıkardı ve değerlemesi 185 milyon dolara ulaştı. Yatırımcı listesi ise dikkat çekici: Khloé Kardashian, Hailey Bieber, Sydney Sweeney, Paris Hilton, Priyanka Chopra Jonas, Jessica Alba, Mindy Kaling, Ice Spice, Alix Earle, Karlie Kloss ve The Chainsmokers gibi ünlü isimlerin yanı sıra teknoloji yöneticileri ve risk sermayesi firmaları yer alıyor.
Sistem Güvenliği
Bu olay, daha önce benzer bir skandalla gündeme gelen PayPal bünyesindeki Honey uzantısını akıllara getirdi. Honey de kullanıcıların ödeme aşamasında kendi kupon kodlarını uygulayarak, aslında başka bir yayıncıya ait olan komisyonları kendine yönlendirmekle suçlanmıştı. Phia vakası, ortaklık pazarlama dünyasında güven sorununu yeniden gündeme taşırken, kullanıcıların da bu tür uzantıları kullanırken dikkatli olmaları gerektiğini gösteriyor. Özellikle ünlü isimlerin desteklediği girişimlerin bile etik dışı uygulamalara yönelebileceği unutulmamalı.
Phia'nın geleceği belirsizliğini korurken, şirketin itibarını geri kazanmak için şeffaflık ve güvenilirlik adımları atması bekleniyor. Kullanıcılar için en önemli çıkarım, tarayıcı uzantılarının hangi verilere eriştiğini ve nasıl çalıştığını anlamak. Ayrıca, alışveriş yaparken doğrudan perakendecinin sitesine gitmek veya güvenilir yayıncıların bağlantılarını kullanmak, bu tür atıf sahtekarlıklarından korunmanın en basit yolu. Teknoloji dünyası bu skandalı konuşurken, Phoebe Gates ve ekibinin nasıl bir yol izleyeceği merakla bekleniyor.
Kaynak: mashable.com
