Çin, yeniden kullanılabilir roket teknolojisinde tarihi bir adım atarak Long March-10B roketinin güçlendiricisini (booster) deniz üzerinde dev bir ağ ile yakalamayı başardı. Devlete bağlı Xinhua haber ajansının bildirdiğine göre, Long March-10B roketi Hainan eyaletinden fırlatıldı ve yükünü (ne olduğu açıklanmadı) yörüngeye yerleştirdikten sonra, roketin ilk kademesi Dünya'ya dönüş yolculuğuna başladı. Bu, Çin için bir ilk ve ülkenin daha ucuz, yeniden kullanılabilir uzay uçuşu hedefinde kritik bir kilometre taşı.
Geleneksel roketlerde olduğu gibi okyanusa düşmek yerine, güçlendirici özel bir deniz aracına yöneldi. Bu gemide bulunan dev bir ağ, roketi yakalayarak havada asılı bıraktı. Mühendisler bu sistemi, roketler için dünyanın ilk çapraz şekilli, yüksek mukavemetli 'tutuklama ağı' olarak tanımlıyor. Rokette bulunan kancalar da bu yakalama işlemine yardımcı oldu. Xinhua'nın aktardığına göre, güçlendiricinin üst kademeden ayrıldıktan sonraki dönüş yolculuğu altı dakika sürdü ve bu süreçte roket süzüldü, konumunu ayarladı, motorlarını ateşleyerek yavaşladı ve gemiye ulaşmadan önce atmosferik frenleme yaptı.
Yeniden kullanılabilir roket güçlendiricileri, fırlatma maliyetlerini önemli ölçüde düşürme, roketlerin daha sık uçmasını sağlama ve ülkelere yoğunlaşan uzay yarışında avantaj kazandırma potansiyeline sahip. ABD, özellikle SpaceX gibi şirketler aracılığıyla yıllardır yeniden kullanılabilirliği teşvik ediyor. Çin şimdi bu yeteneğe ulaşmak için harekete geçmiş durumda. SpaceX, Aralık 2015'te Falcon 9 roketinin ilk kademesini bir iniş pistine başarıyla indirerek bu tür bir yeniden kullanımın mümkün olduğunu ilk kez kanıtlamıştı. SpaceX daha sonra Starship güçlendiricisini fırlatma rampasında dev mekanik kollarla ('chopsticks') yakalamayı da başardı. Blue Origin ise yaklaşık sekiz ay önce New Glenn güçlendiricisini bir mavnaya başarıyla indirmişti, ancak roket Mayıs ayında patlayarak şirket için büyük bir aksilik yaşanmasına neden oldu.
Çin'in kullandığı bu yeni sistem, iniş ayakları yerine güçlendiricinin doğrudan dev bir ağa uçmasını içeriyor. Özel kablolar, roketin enerjisini emerek tamamen otomatik bir süreçle onu ağın ortasında hareketsiz bir şekilde asılı bırakıyor. Xinhua'ya konuşan mühendisler, bu yakalama yaklaşımının roketin kendisini basitleştirdiğini belirtiyor. Ağır iniş takımları ve diğer ekipmanları atlayarak roketi hafifletebildiklerini ve uydu taşımak için daha fazla alan açabildiklerini ifade ediyorlar. Bekleme yapan deniz platformu, 2025'in sonlarında teslim edilmiş olup yaklaşık 470 fit (143 metre) uzunluğunda ve 160 fit (49 metre) genişliğinde. Yüksek bir kule ağ sistemini sabitlerken, LIDAR gibi sensörler düşen güçlendiricinin yolunu ve açısını gerçek zamanlı olarak takip ediyor.
Long March-10B, sıvı yakıtlı bir roket olup Xinhua'ya göre 200 fitten (61 metre) daha yüksek ve yaklaşık 16,5 fit (5 metre) genişliğinde. Kalkışta yaklaşık 1.000 ABD tonu (907 metrik ton) itki üreten roket, tam yakıtlıyken yaklaşık 840 ton ağırlığında. Yeniden kullanılabilir modunda, alçak Dünya yörüngesine (birçok iletişim ve Dünya gözlem uydusunun bulunduğu bölge) 18 tona kadar yük taşıyabiliyor. Çinli yetkililer, roketin büyüyen ticari fırlatma pazarını hedeflediğini ve şirketlerin hızlı ve düşük maliyetle uydu ağları kurmasına olanak tanıyacağını belirtiyor. Long March-10B, uydu internet takımyıldızları oluşturma gibi görevlerin üstesinden gelebilecek.
Devlete ait China Aerospace Science and Technology Corporation'dan Chen Muye, ilk uçuşun Çin için düşük maliyetli, ağır yük taşıyabilen yeniden kullanılabilir roketçilikte bir atılım olduğunu ve ülkenin ticari uzay rekabetçiliğini artırmayı amaçladığını söyledi. Ayrıca bu teknolojinin, Çin'in gelecekteki insanlı roket programını da destekleyeceğini ekledi. Bu gelişme, uzay taşımacılığının nadir ve pahalı bir olaydan daha rutin bir ulaşım şekline dönüşmesi yolunda önemli bir adım olarak değerlendiriliyor.
Kaynak: mashable.com
