Meta'nın 2023'te gerçekleştirdiği 8 bin kişilik işten çıkarma dalgasında, yapay zeka araçlarının kullanıldığı ve bu araçların engelli çalışanlar ile korumalı aile veya sağlık izni kullananları orantısız şekilde hedef aldığı iddiasıyla dava açıldı. 26 eski çalışan tarafından Kuzey Kaliforniya Bölge Mahkemesi'ne sunulan toplu davada, Meta'nın işten çıkarılacakları belirlemek için insan yöneticilerin değerlendirmesi yerine yapay zeka sistemlerine güvendiği öne sürülüyor.
Davaya göre Meta, işten çıkarılacaklar listesini oluştururken 'Metamate' adlı dahili yapay zeka sistemi, çalışanlar tarafından eğitilen 'ikinci beyin' ajanları, tuş vuruşu ve etkinlik izleme verileri, yapay zeka token kullanım panoları ve algoritmik performans sıralama araçlarından oluşan bir dizi yapay zeka sistemi kullandı. Bu sistemler, çalışanları puanlayıp sıralayarak işten çıkarılacakları seçti. Özellikle, çalışanların Meta'nın yapay zeka araçlarını ne kadar kullandığı da bir kriter olarak değerlendirildi ve çalışanlar 'AI Native', 'AI First', 'AI Enabled' gibi kategorilere ayrıldı.
Dava dilekçesinde, Meta'nın kullandığı izleme araçlarının engellilik veya korumalı izinlerden kaynaklanan farklılıkları hesaba katmadığı vurgulanıyor. Performans değerlendirmeleri, kalibrasyon puanları, üretkenlik metrikleri ve yapay zeka token tüketimi gibi girdilerin, korumalı sağlık veya aile izninde olan ya da engeli nedeniyle çıktısı azalan çalışanlar tarafından doğası gereği biriktirilemeyeceği belirtiliyor. Bu durum, söz konusu çalışanların daha düşük puan almasına ve işten çıkarılma riskinin artmasına yol açtı.
Gelecekte Ne Bekleniyor?
Reuters'ın haberine göre bu dava, büyük bir ABD şirketinin işten çıkarmalarda yapay zeka kullandığı iddiasıyla karşı karşıya kaldığı ilk dava olma özelliği taşıyor. Dava, Meta'nın yapay zeka araçlarının, engelli çalışanlara karşı ayrımcılık yaptığı ve korumalı izin kullananları cezalandırdığı gerekçesiyle ABD'nin engelli ayrımcılığı yasalarını ihlal ettiğini öne sürüyor.
Meta ise iddiaları kesin bir dille reddediyor. Şirket sözcüsü, 'Bu iddialar asılsızdır ve gerçeklere dayanmamaktadır. İş gücü yönetimi ve organizasyonel kararlar, yapay zeka tarafından değil, insanlar tarafından alınmıştır ve alınmaya devam etmektedir' açıklamasında bulundu. Meta, davanın esasına ilişkin başka bir yorum yapmadı.
Önemli Gelişmeler
Bu dava, teknoloji şirketlerinin işe alım, performans değerlendirme ve işten çıkarma gibi insan kaynakları süreçlerinde yapay zeka kullanımının yarattığı hukuki ve etik sorunları bir kez daha gündeme getiriyor. Özellikle engelli çalışanlar ve korumalı izin kullananlar gibi hassas grupların, algoritmik karar verme süreçlerinde dezavantajlı duruma düşebileceği endişesi, düzenleyicilerin dikkatini çekiyor. Davanın sonucu, yapay zekanın işgücü yönetiminde kullanılmasına yönelik yasal çerçevenin şekillenmesinde önemli bir emsal oluşturabilir.
Kaynak: arstechnica.com
