NASA'nın James Webb Uzay Teleskobu, Centaurus A galaksisinin daha önce hiç görülmemiş detaylarını ortaya çıkaran yeni görüntüler yayınladı. Webb'in dördüncü yılını kutlamak için yayınlanan bu görüntüler, galaksinin çekirdeğindeki toz perdesini aralayarak milyonlarca yıldızla dolu bir merkezi, Tennessee eyaletine benzeyen bükülmüş bir gaz bandını ve derinlerde gizlenen doymak bilmez bir süper kütleli kara deliği gözler önüne seriyor. Görüntüler adeta bir ekran koruyucu gibi büyüleyici olsa da aslında evrenin en inanılmaz kuvvetlerinin iş başında olduğu bir laboratuvarı temsil ediyor.
Centaurus A, yaklaşık 11 milyon ışık yılı uzaklığıyla Dünya'ya nispeten yakın bir galaksi. Bu sayede Webb, kızılötesi teleskobuyla galaksilerin çarpışması, kara deliklerin büyümesi ve yıldızların doğup ölmesi gibi evreni şekillendiren süreçleri çok daha detaylı inceleyebiliyor. Yaklaşık 2 milyar yıl önce Centaurus, başka bir galaksiyle çarpıştı ve bu çarpışma galaksinin ortasında hâlâ duran bükülmüş bir gaz ve toz diski bıraktı. Ancak çarpışma ölümcül olmadı; galaksinin derinliklerindeki süper kütleli kara delik, çevresindeki maddeyi tüketmeye devam ederken galaksi boyunca dalgalanan güçlü jetler ve enerji yayıyor.
Hubble Uzay Teleskobu gibi önceki gözlemevleri, yoğun toz nedeniyle bu tablonun yalnızca bir kısmını görebiliyordu. Spitzer Uzay Teleskobu gibi kızılötesi gözlemevleri ise tek tek yıldızları ayırt edecek keskinliğe sahip değildi. Webb'in kızılötesi ışık kullanması sayesinde çok daha keskin görüntüler elde ediliyor. Sonuç: Bir zamanlar bulanık bir ışıltı gibi görünen bölge, artık sayısız yıldızla dolu kalabalık bir manzaraya dönüştü. Gökbilimciler, farklı yaşlardaki yıldızları karşılaştırarak galaksinin geçmişini yeniden inşa edebiliyor; hangi yıldızların çarpışmadan önce var olduğunu, hangilerinin bu çalkantı sırasında doğduğunu ve hangilerinin daha sonra oluştuğunu belirleyebiliyor.
Gelecekte Ne Bekleniyor?
Yeni görüntüler ayrıca hassas filamentler, parlayan toz bulutları ve merkeze yakın gizemli S-şekilli bir yapıyı da ortaya çıkarıyor. Bilim insanları henüz bu yapının tam olarak ne olduğunu söyleyemiyor, ancak antik çarpışma veya kara deliğin aktivitesiyle bağlantılı olabileceğini düşünüyor. Webb, galaksinin ışığını bileşen renklerine ayırarak gazın nasıl hareket ettiğini ölçebiliyor. İlk gözlemler, kara deliğin yakınında dönen sıcak hidrojen gazı ile dışarı fırlayan diğer gazları gösteriyor. Bu, kara deliklerin hem yaratıcı hem de yok edici olabileceğine dair yeni ipuçları sunuyor: Gaz moleküllerini sıkıştırarak yeni yıldızların oluşumunu tetikliyor, aynı zamanda gazı uzaklaştırarak yıldız oluşumunu durduruyor.
