Elon Musk'ın Starlink uydu internet projesi dünya çapında bilinirken, çok az kişi aynı adı taşıyan 1984 tarihli bir ürünü hatırlar. O yıllarda Digital Research Inc (DRI), IBM PC'yi çok kullanıcılı bir sisteme dönüştüren StarLink adlı bir donanım-yazılım kombinasyonu duyurdu. Bu ürün, bir Intel 8088 işlemci, 64KB RAM ve dört adet RS-232 seri portu içeren bir genişleme kartından oluşuyordu. Yazılım tarafında ise ana bilgisayarda Concurrent DOS çalışıyordu. Sistem, biri PC'de, dördü terminallerde olmak üzere toplam beş kullanıcıya aynı anda hizmet verebiliyordu.
StarLink'in temel fikri, Concurrent DOS'un çoklu görev yeteneklerini kullanarak birden fazla kişisel bilgisayarın yerine tek bir güçlü makine ve birkaç ucuz 'dumb' terminal koymaktı. DRI, bu modeli daha önce de desteklemişti. 1979'da piyasaya sürülen MP/M işletim sistemi, özellikle 8-bit çok kullanıcılı bilgisayarlar için tasarlanmıştı. Concurrent DOS ise bu teknolojinin Intel 8086 mimarisindeki en son evrimiydi. Peki neden ek donanıma ihtiyaç duyuldu?
MP/M, birden çok kullanıcı için üretilmiş makinelerde çalışıyordu. Örneğin 1981'de çıkan 8-bit Altos ACS8000-12A, altı seri porta sahipti ve bunlardan dördü terminal bağlamak için kullanılabiliyordu. Daha sonraki modeller (Altos 586 gibi) Intel 8086 kullanıyor ve MP/M-86 veya Microsoft XENIX çalıştırabiliyordu. Ancak bu makineler IBM PC ile uyumlu değildi. IBM PC ve XT ise tek kullanıcılı kişisel bilgisayarlar olarak tasarlanmıştı. Bunları çok kullanıcılı sunuculara dönüştürmek ek donanım gerektiriyordu. StarLink kartı, gerekli seri portların yanı sıra performansı artırmak için ek bir işlemci ve RAM de içeriyordu.
StarLink, DRI'nin 1983'te kurulan ve John Meyer tarafından yönetilen donanım grubu tarafından üretildi. Grubun ilk ürünü, Apple II bilgisayarlarının CP/M yazılımı çalıştırmasını sağlayan CP/M Gold Card'dı. Bu tür genişleme kartları, Microsoft'un 1980'de SoftCard'ı piyasaya sürmesinden beri popülerdi, ancak 1984'e gelindiğinde hem Apple II hem de CP/M iş dünyasında zemin kaybediyordu. StarLink'in fiyatı 1695 dolardı. DRI, bunun 8000 dolardan başlayan Altos ve benzeri çok kullanıcılı sistemlere göre cazip bir seçenek olacağını umuyordu.
Nasıl Önlem Alınmalı?
Ancak StarLink, en az 512KB RAM ve 'önerilen' 5MB sabit disk gerektiriyordu. 1984'te 512KB RAM'li bir IBM PC XT'nin fiyatı yaklaşık 5000 dolardı. StarLink ile birlikte toplam maliyet bir Altos sistemine yaklaşıyordu. Üstelik StarLink'li bir PC, WordStar, MBA Accounting ve Multiplan gibi uygulamaları çalıştırabiliyordu, ancak IBM PC'yi dominant kılan Lotus 1-2-3'ü çalıştıramıyordu. Bu uyumsuzluk, Concurrent DOS'un IBM PC ve PC-DOS için geliştirilmiş tüm yazılımları değiştirilmeden çalıştıramamasından kaynaklanıyordu. Kullanıcılar, tüm yazılımların sorunsuz çalışmasını istiyordu.
Uzmanların Görüşleri
DRI'nin diğer donanım ürünleri gibi StarLink de ticari bir başarı elde edemedi ve 1985'te şirket zor günler geçirirken rafa kaldırıldı. John Meyer, Eylül 1985'te DRI'den ayrıldı ve Don Heiskell ile Lee Jay Lorenzen ile birlikte Ventura Software'ı kurdu. StarLink adı daha sonra başka şirketler tarafından da kullanıldı: 1987'de Western Digital'in ViaNet'inin bir parçası olarak StarLink Plus tanıtıldı ve 1990'da Byte Magazine reklamında Galaxy Telecom International'ın bir servisi olarak görüldü. Bugün ise bu isim, uzay internetiyle özdeşleşmiş durumda.
Kaynak: nemanjatrifunovic.substack.com
