ABD'de yapay zeka veri merkezlerine yönelik muhalefet, partiler üstü bir şekilde yükseliyor. İlk bakışta bu, toplulukların ekonomik fayda ve çevresel maliyet dengesini sorgulaması olarak görülebilir. Ancak bu odak, AI'nın asıl büyük etkisini gölgeliyor: AI şirketlerinin güç yoğunlaşması ve siyasi-finansal nüfuzu. Yerel muhalefet, konut krizinde arazi israfı, enerji fiyatlarındaki artış ve çevresel etkiler gibi haklı endişelere dayanıyor. Düşük gelirli toplulukların en sert tepkiyi vermesi, teknoloji devlerinin yerel kaynakları sömürüp karşılığında çok az şey vermesine karşı bir öfke patlaması. Küresel ölçekte ise karbon ayak izi, kullanım hızlandıkça sürdürülemez boyutlara ulaşabilir.
AI şirketleri, veri merkezi muhalefetini bir oyalama taktiği olarak kullanıyor olabilir. Yerel protestoları, asıl hedeflerinden uzaklaşmak için bir araç olarak görüyorlar. Oysa asıl büyük ödül, tüm endüstrilerin yarattığı değeri ele geçirmek. Müşteri hizmetleri ve perakende satış çoktan fethedildi; sırada kurumsal yazılım geliştirme, yaratıcı tasarım, yönetim ve hukuki hizmetler var. AI şirketlerinin vizyonunda öğretmenlerin ve doktorların yerini AI alıyor. Bu yüzden, ürünlerinin bu alanlarda nasıl kullanılması gerektiği tartışmasından kaçınarak, altyapı inşasına odaklanmayı tercih ediyorlar.
Veri merkezi muhalefet kampanyaları geniş kitlelere ulaşsa da, etkinlikleri ABD'de karmaşık sonuçlar veriyor. En başarılı oldukları nokta, spekülatif ve erken aşama projeler; bunların hayata geçme olasılığı zaten düşük. Buna karşılık, ileri aşamadaki ve iyi finanse edilen projeler yerel muhalefeti aşabiliyor. OpenAI ve Oracle destekli bir tesis, Michigan'da yerel yetkililerin reddine rağmen inşaata başladı; geliştiriciler 3.000 nüfuslu kasabayı dava ederek projeyi zorla kabul ettirdi. Trump yönetimi de eyalet itirazlarını aşarak federal arazileri kullanma sinyali verdi.
Veri merkezi patlaması geçici bir dalgalanma da olabilir. Çinli laboratuvarlar, öncü modelleri daha küçük ve ucuz hale getiren teknikler geliştiriyor. Kullanıcılar, açık kaynak modelleri kendi bilgisayarlarında çalıştırmak için küçültüyor. Apple ve Google, AI modellerini doğrudan telefonlarda çalıştıracak altyapı sunuyor. Talep küçük modellere ve kişisel cihazlara kaydıkça, mevcut veri merkezi çılgınlığı 2000'lerin başındaki fiber optik kablo balonuna benzeyebilir.
Enerji fiyatları ve enflasyon bugün daha çok ABD-İran savaşından etkileniyor. ABD, yenilenebilir enerji liderliğini Çin'e kaptırıyor ve iklim taahhütlerinden cayıyor. Küresel karbon emisyonlarının %10'u binaların ısıtılmasından kaynaklanıyor; bu, AI enerji kullanımını katbekat aşıyor ve yenilenebilir enerjiyle çalışan ısı pompalarıyla beşte birine indirilebilir. Konut krizine gelince, federal konut sübvansiyonları otuz yıldır enflasyona göre neredeyse hiç değişmedi, ev sahipleri ise cömert vergi teşviklerinden yararlanıyor.
Gelecekte Ne Bekleniyor?
Asıl varoluşsal risk, AI şirketlerinde güç ve zenginliğin tekelleşmesidir. Bu, şirket gücünün sınırlandırılmasını gerektiriyor. Veri merkezlerine karşı çıkmak sadece bir başlangıç olmalı. Devletleri AI'yı düzenlemeye, sorumsuz kullanımları reddetmeye ve şirket davranışlarını şekillendirmeye teşvik edebiliriz. AI hesaplamalarının vergilendirilmesi, kamunun AI kârından pay almasını ve şirketlerin enerji-çevre maliyetlerini üstlenmesini sağlayabilir.
Kaynak: schneier.com
