Avrupa Birliği, trafik kazalarını azaltmak amacıyla 7 Temmuz 2026 itibarıyla tüm yeni araçlarda sürücü izleme teknolojisini zorunlu hale getirdi. Bu kapsamda Sürücü Yorgunluk ve Dikkat Uyarı Sistemi (DDAW) ve daha yeni araçlarda Gelişmiş Sürücü Dikkat Dağınıklığı Uyarı Sistemi (ADDW) bulunması gerekiyor. ABD'de de benzer düzenlemeler bekleniyor; Ulusal Karayolu Trafik Güvenliği İdaresi (NHTSA), yeni binek araçlarda ileri düzeyde sürüş bozukluğu önleme teknolojisini zorunlu kılacak kurallar geliştirmekle görevlendirildi. 2021 Altyapı Yatırım ve İş Yasası'nın 24220. maddesi, NHTSA'dan bu teknoloji için nihai düzenlemeleri tamamlamasını istiyor.
Zorunlu hale getirilen sistemler genellikle kızılötesi kameralar kullanarak sürücünün yüzünü ve gözlerini izliyor. Yorgunluk, dikkat dağınıklığı veya olası bir sürüş bozukluğu belirtilerini tespit etmeyi amaçlayan bu teknoloji, yasa gereği üreticilere belirli bir uygulama yöntemi dayatmıyor. Ancak bu durum, gizlilik uzmanlarının yanı sıra sivil toplum kuruluşlarının da tepkisini çekiyor. Zorunlu sürücü izleme teknolojisi, mahremiyet, güvenlik ve sivil özgürlükler açısından ciddi endişeler doğuruyor.
En büyük endişelerden biri, aracın özel bir alan olarak kabul edilen iç mekanında sürekli biyometrik gözetim yapılması. Kızılötesi kameralar ve diğer sensörler, göz hareketi, göz bebeği büyümesi ve yorgunluk modellerini sürekli izleyerek aracı adeta bir biyometrik değerlendirme merkezine dönüştürebilir. Ayrıca, veri akışının net olmaması ve bu verilerin sigorta şirketleriyle paylaşılma olasılığı da bir diğer önemli sorun. Yasa dışarıya veri paylaşımını zorunlu kılmasa da, üreticiler biyometrik verileri kurumsal sunuculara yükleyebilir. Eleştirmenler, bu verilerin bir gün sigorta primlerini belirlemek için kullanılabileceğinden endişe ediyor.
Uzmanların Görüşleri
Sürücü izleme sistemlerinin maliyeti araç başına 100 ila 500 dolar arasında değişiyor. Bu ek maliyetin, zaten yüksek araç fiyatlarıyla boğuşan tüketicilere yansıtılması bekleniyor. Oysa bu teknolojiden en çok fayda sağlayacak olan sigorta şirketleri, daha az kaza ve daha düşük ödemeler sayesinde avantaj elde edecek. Ayrıca, sistemin güvenilirliği ve yanlış pozitif uyarılar da otomobil üreticilerini endişelendiriyor. Kötü ayarlanmış modeller, yorgunluğu, engellilikle ilgili göz/yüz desenlerini veya anlık dikkat dağınıklığını sürüş bozukluğu olarak yanlış sınıflandırabilir ve bu da aracın çalışmasının reddedilmesine veya kısıtlanmasına yol açabilir.
Bir diğer kritik nokta ise yazılım güncellemeleri yoluyla sistemin kapsamının genişletilebilmesi. Bu sistemler, geniş otomotiv yazılım yığınlarına entegre edilecek ve kablosuz güncellemeler alabilecek. Bu durum, satın alma sonrasında izleme yeteneklerinin artırılabileceği anlamına geliyor. Uzmanlar, teknolojinin geniş çaplı kullanıma hazır olup olmadığını sorgularken, NHTSA'nın 2023 Kongre raporunda da benzer endişeler dile getirildi. Sarhoş Sürücülere Karşı Anneler (MADD) bile, "Araç teknolojisi standardı, sürücü mahremiyetini korumalı ve tüketicileri mahremiyet işgallerine karşı savunmasız bırakmamalı; ayrıca verilerin ticari veya kötü niyetli amaçlarla toplanmasına, saklanmasına veya kullanılmasına izin vermemelidir" uyarısında bulunuyor.
Sistem Güvenliği
Peki tüketiciler ne yapabilir? Yeni araç alırken üreticinin gizlilik belgelerini inceleyin. Sürücü izleme verilerinin yerel olarak işlendiğini, uzun süreli saklanmadığını ve güvenlik için gerekli olmadıkça üçüncü taraflarla paylaşılmadığını belirten üreticileri tercih edin. Satıcıya biyometrik verilerin ne kadar süre saklandığını, araçtan çıkıp çıkmadığını ve temel güvenlik işlevlerini korurken bu özellikler için bulut bağlantısını devre dışı bırakıp bırakamayacağınızı sorun. Mümkünse, aynı sensör verilerini kullanan isteğe bağlı sürücü puanlama, eko-sürüş veya kullanım tabanlı sigorta özelliklerini devre dışı bırakın. Gizlilik ayarlarınızı mümkün olan en katı seviyeye getirin. Bazı ülkelerde ve eyaletlerde, gizlilik yasaları size hangi verilerin toplandığını bilme, silinmesini talep etme ve belirli veri paylaşım türlerinden vazgeçme hakkı verir. Sigorta şirketlerine veya işverenlere ayrıntılı sürücü izleme verileri karşılığında indirim veya avantaj vaat eden programlara katılırken dikkatli olun.
Kaynak: malwarebytes.com
