Birleşik Krallık, çevrimiçi ortamda çocukları korumak amacıyla yürürlüğe koyduğu Çevrimiçi Güvenlik Yasası'nın (Online Safety Act) birinci yılını doldurdu. İletişim düzenleyici kurumu Ofcom, yasanın uygulanmasına ilişkin kapsamlı bir rapor yayımladı. Rapora göre, 18 yaş altı kullanıcıları yetişkinlere yönelik içeriklerden korumayı hedefleyen yaş doğrulama sistemleri, 'benzeri görülmemiş bir ölçekte' kullanılmaya başlandı. Ancak Ofcom, hâlâ yapılması gereken çok iş olduğunu vurguluyor.
Yasa, porno sitelerinden yetişkinlere yönelik içeriklere kadar geniş bir yelpazede zorunlu yaş kontrolleri getiriyor. Temmuz 2025'te yürürlüğe giren düzenleme ile birlikte, çocukların yaşını kanıtlaması istenen ve 'yüksek etkili yaş kontrolü' uygulayan platformların oranı yüzde 25'ten yüzde 43'e yükseldi. Ofcom'un verilerine göre, 32 farklı hizmet üzerinde yapılan incelemede, sadece altı ayda 69 milyon yaş doğrulama işlemi gerçekleştirildi. Bu, bir önceki altı aylık döneme göre 23 kat artış anlamına geliyor.
Ancak rapor, yasanın bazı önemli eksikliklerini de ortaya koyuyor. Ofcom'un Çocukların Pasif Çevrimiçi İzleme çalışmasına göre, 8-14 yaş aralığındaki çocukların yüzde 8'i porno sitelerini ziyaret etti. Bu ziyaretlerin yarısı yaş doğrulaması olan sitelere yapılırken, diğer yarısı korumasız sitelere erişti. Dikkat çekici bir bulgu da çocukların bu tür sitelerde çok kısa süreler geçirmesi: Ziyaretlerin yüzde 87'si 30 saniyeden, yüzde 65'i ise 10 saniyeden kısa sürdü. Bu durum, çocukların bilinçli bir arama yapmadığını, daha çok tesadüfen karşılaştıklarını gösteriyor.
İngiltere'deki en popüler 10 porno sitesinin tamamı ve ilk 100'deki 64 site yaş doğrulaması getirmiş durumda. Hatta 10 site, Birleşik Krallık kullanıcılarına tamamen coğrafi engelleme uyguluyor. Buna rağmen Ofcom, 'çok fazla porno sitesinin hâlâ yaş kontrolü yapmadığını' belirterek 88 yetişkin hizmeti sağlayıcısına karşı 23 soruşturma başlattı. Arama motorları da sorunun bir parçası: Google'da ilk sayfadaki arama sonuçlarının yüzde 33'ü, Bing'de ise yüzde 54'ü yaş doğrulaması olmayan porno sitelerine yönlendiriyor. Ofcom, Google ve Bing ile iş birliği yaparak bu keşfedilebilirliği azaltmaya çalıştığını ancak yasanın arama motorlarını doğrudan yaş doğrulamasına zorlamadığını ifade ediyor.
Nasıl Önlem Alınmalı?
Sosyal medya ve flört uygulamaları da raporda eleştirilen bir diğer alan. Aralık 2025'te 15-17 yaş arası gençlerin yüzde 10'undan fazlasının, yaş kontrollerine rağmen popüler flört uygulamalarını kullandığı tespit edildi. Ofcom, bu platformların yaş kontrollerinin etkinliğini artırması gerektiğini vurguluyor. Ayrıca, kullanıcı davranışlarından yaş tahmini yapan 'yaş çıkarımı' yöntemlerine de şüpheyle yaklaşılıyor. Ofcom, sosyal medya şirketlerine açık bir mesaj gönderdi: 'Çocuk koruma yükümlülüklerini yerine getirmek için yaş çıkarımı modelleri kullananlar, rehberimizde belirtilen yüksek etkili yöntemlere gecikmeden geçmelidir.'
Bu gelişmeler, İngiltere'nin 16 yaş altı çocuklar için sosyal medyayı tamamen yasaklama planlarıyla daha da önem kazanıyor. Hükümet, bu yasakta Çevrimiçi Güvenlik Yasası'na benzer yaş doğrulama yöntemleri kullanmayı planlıyor. Ancak Avustralya'daki benzer bir sosyal medya yasağının etkisiz olduğunu gösteren araştırmalar, yaş tahminlerinin genç kullanıcıları ek kontrollerden muaf tutması nedeniyle başarısız olduğunu ortaya koyuyor. Ofcom, Ekim ayı sonuna kadar 16 yaş üstü tespiti için 'yüksek etkili yaş kontrolleri'nin nasıl olması gerektiğine dair bir değerlendirme raporu sunacak. Ayrıca Ocak 2027'ye kadar uygulama mağazası düzeyinde yaş doğrulama üzerine bir rapor yayımlamayı planlıyor.
Sonuç olarak, İngiltere'nin çevrimiçi yaş doğrulama hamlesi önemli adımlar atılmasını sağlasa da hâlâ aşılması gereken engeller var. Çocukların arama motorları üzerinden korumasız yetişkin sitelerine erişebilmesi, flört uygulamalarındaki zafiyetler ve yaş çıkarım yöntemlerinin güvenilirliği en kritik sorunlar arasında. Önümüzdeki dönemde sosyal medya yasakları ve mağaza düzeyinde doğrulama gibi yeni düzenlemelerin bu açıkları kapatması bekleniyor. Teknoloji şirketlerinin ve düzenleyicilerin iş birliği, çocukların çevrimiçi güvenliği için hayati önem taşıyor.
Kaynak: mashable.com
