Müzayede devi Sotheby's, 14 Temmuz'da başlattığı fosil açık artırmasında 67 milyon yıllık bir Tyrannosaurus rex iskeletini satışa sunarak paleontoloji dünyasını ayağa kaldırdı. 'Gus' adı verilen bu örnek, bugüne kadar bulunan en büyük ve en eksiksiz T. rex iskeletlerinden biri olarak tanımlanıyor. %61 oranında tamamlanmış olan iskelet, 183 orijinal fosil kemiğin yanı sıra eksik parçaların replikalarıyla özel bir çelik iskelete monte edilmiş durumda. Sotheby's, bu parçanın 30 milyon dolara kadar alıcı bulmasını bekliyor.
Gus'ın satışı, fosil ticaretinde özel koleksiyoncuların rolünün giderek arttığı bir döneme işaret ediyor. 1997'de Sotheby's'in 8,4 milyon dolara sattığı Sue adlı T. rex, o dönemde bir rekor kırmıştı. Ancak paleontologlar, bu tür açık artırmaların fosilleri bilimsel araştırmalardan kopararak lüks tüketim nesnelerine dönüştürdüğünü belirtiyor. Özel koleksiyoncuların eline geçen fosiller, çoğu zaman kamu erişimine kapatılıyor ve bilimsel çalışmalar için kayboluyor.
Maryland Üniversitesi'nden tyrannosaur uzmanı Thomas Holtz, Gus'ın bilimsel açıdan önemli bir örnek olduğunu vurguluyor. 'Gerçekten olağanüstü bir örnek' diyen Holtz, iskeletin bütünlüğü ve kemik kalitesinin onu bilimsel açıdan değerli kıldığını ifade ediyor. Ancak Holtz, özel bir koleksiyoncuya satılması durumunda bu değerin kaybolacağına dikkat çekiyor.
Sotheby's, Gus'ı 'çağın satışı' olarak tanıtırken, paleontologlar bu tür pazarlamanın bilimi geri planda bıraktığını düşünüyor. Açık artırmalar, fosilleri zengin koleksiyoncular için bir statü sembolü haline getiriyor. Bu durum, fosillerin sergilenmesi ve araştırılması gibi bilimsel süreçleri sekteye uğratıyor. Özellikle nadir ve tam iskeletler, bilimsel yayınlarda yer alamıyor ve gelecek nesiller için kayboluyor.
Gus'ın Güney Dakota'daki bir çiftlikte bulunması, fosil avcılığının ticari boyutunu da gözler önüne seriyor. Fosil ticareti, yasal boşluklar ve etik tartışmalarla dolu bir alan. ABD'de özel arazilerde bulunan fosillerin sahibi arazi sahibi oluyor ve bu fosiller serbestçe satılabiliyor. Bu durum, bilimsel kurumların bütçeleriyle rekabet edemeyeceği fiyatlar oluşmasına yol açıyor.
Sonuç olarak, Gus'ın akıbeti, fosil ticaretinin geleceği ve bilimle lüks tüketim arasındaki ince çizgiyi belirleyecek. Eğer bir müze tarafından satın alınırsa, bilimsel araştırmalar ve kamu eğitimi için değerli bir kaynak olacak. Ancak özel bir koleksiyoncuya gitmesi halinde, bu eşsiz parça bilim dünyası için kayıp sayılacak. Paleontologlar, bu tür açık artırmaların düzenlenmesi ve denetlenmesi için daha sıkı kurallar getirilmesi gerektiğini savunuyor.
Kaynak: arstechnica.com
