Christopher Nolan'ın merakla beklenen filmi The Odyssey, Homeros'un destanındaki en ünlü yolculuğu beyaz perdeye taşıyor. Odysseus'un (Matt Damon) Truva Savaşı'ndan dönüşü, tanrıların oyunları, dev Polyphemus ve büyücü Kirke gibi bilinen mitlerle dolu. Ancak Nolan, bu ana hikâyenin yanı sıra, destanda yalnızca imâ edilen veya kısaca değinilen üç efsaneyi de filmin dokusuna işlemiş: Truvalı Helena ve kız kardeşi Klytaimestra'nın kaderi, Yunan askeri Sinon'un hikâyesi ve Kirke'nin kuşa dönüşen kız kardeşi. Bu mitler, Homeros'un metninde derinlemesine anlatılmaz; Nolan ise onları görsel bir anlatımla yeniden canlandırıyor.
İlk olarak, Lupita Nyong'o'nun canlandırdığı Helena ve Klytaimestra'ya bakalım. Helena, Truva Savaşı'nın kıvılcımı olarak bilinir: Paris tarafından kaçırılışı, binlerce gemiyi harekete geçirir. Nolan'ın filminde Helena'nın yüzünde yara izleri vardır; bu, fiziksel şiddetin bir işareti olabilir. Homeros'un Odysseia'sında Helena, Sparta'ya dönmüş ve Menelaos'la barış içinde yaşamaktadır. Ancak Klytaimestra'nın hikâyesi çok daha karanlıktır. Kral Agamemnon'un karısı olan Klytaimestra, kızı İphigenia'nın kurban edilmesini asla affetmez. Aiskhylos'un Oresteia'sında detaylandırılan bu mitte, Klytaimestra sevgilisi Aigisthos'la birlikte Agamemnon'u öldürür. Nolan, bu olayı flashbacklerle gösterirken, Homeros'un destanında Agamemnon'un gölgesi Odysseus'a bu ihaneti anlatır. Filmde ayrıca Klytaimestra'nın, Agamemnon'un Truva'dan getirdiği esir prenses Kassandra'yı da öldürdüğü imâ edilir.
İkinci mit, Elliot Page'in canlandırdığı Sinon karakteriyle ilgili. Sinon, Homeros'un Odysseia'sında değil, Romalı şair Vergilius'un Aeneas Destanı'nda yer alır. Truva Savaşı'nda Yunanların safında savaşan Sinon, tahta atın içine saklanan askerleri kandırmak için Truva'da bırakılır. Nolan, bu hikâyeyi ters yüz eder: Filmde Sinon, atın içinde asker olduğunu bilmez; Odysseus'un kendisini kandırdığını düşünür. Hades'te karşılaştıklarında Sinon, "Bana yalan söyledin" der. Odysseus ise "İnanman gerekiyordu" cevabını verir. Bu değişiklik, Sinon'u daha trajik bir figür haline getirir. Ayrıca Nolan, Sinon'u İthakalı bir çoban çocuğu olarak yeniden yaratır; zengin Antinoos, onu savaşa zorlamak için yerini alır. Bu ekleme, Odysseus'un sadık hizmetkârları arasındaki sınıf çatışmasını vurgular.
Üçüncü mit ise Kirke'nin kız kardeşine odaklanır. Homeros'un destanında Kirke, Odysseus'u aylarca adasında tutan büyücüdür. Ancak Nolan, Kirke'nin kız kardeşlerine dair bir imâda bulunur. Yunan mitolojisinde Kirke'nin iki kız kardeşi vardır: Pasiphae (Minotauros'un annesi) ve Aeetes (Kolhis kralı). Fakat filmde, Kirke'nin bir kız kardeşinin kuşa dönüştüğü anlatılır. Bu, Ovidius'un Dönüşümler eserindeki bir hikâyeye dayanır: Kirke, kız kardeşi Skylla'yı (deniz canavarı değil, başka bir figür) kıskançlıktan bir kuşa çevirir. Nolan, bu miti kısaca gösterir; kuş, Odysseus'un gemisinin etrafında uçarken Kirke'nin pişmanlığı imâ edilir. Bu sahne, Kirke'nin yalnızlığını ve gücünün bedelini sembolize eder.
Nolan'ın bu mitleri seçmesi, filmin derinliğini artırıyor. Her biri, ihanet, savaşın bedeli ve kadınların mitolojideki rolü gibi temaları işliyor. Özellikle Helena ve Klytaimestra, erkek egemen bir dünyada kadınların nasıl kurban edildiğini gösteriyor. Sinon ise savaş propagandasının ve zorunlu askerliğin trajedisini vurguluyor. Kirke'nin kız kardeşi ise mitolojideki dönüşümlerin ve kıskançlığın simgesi. Bu üç mit, Odysseus'un yolculuğunun sadece fiziksel değil, aynı zamanda ahlaki bir sınav olduğunu hatırlatıyor.
Gelecekte Ne Bekleniyor?
Film eleştirmenleri, Nolan'ın bu mitleri nasıl işlediğini merakla bekliyor. Özellikle Sinon'un hikâyesindeki değişiklik ve Helena'nın yara izleri, izleyicilerin mitolojik bilgisine meydan okuyor. Nolan, Homeros'un metnine sadık kalırken, yeni yorumlarla klasik hikâyeyi güncelliyor. Bu, The Odyssey'i sadece bir uyarlama değil, aynı zamanda mitolojinin yeniden keşfi haline getiriyor.
Sonuç olarak, The Odyssey filmi, bilinen mitlerin yanı sıra, gözden kaçan hikâyelere de ışık tutuyor. Helena ve Klytaimestra'nın trajedisi, Sinon'un ihaneti ve Kirke'nin kuş kardeşi, Nolan'ın anlatımıyla yeniden hayat buluyor. Bu mitler, izleyicilere antik dünyanın karmaşıklığını ve insan doğasının evrenselliğini hatırlatıyor. Eğer filmi izlediyseniz, bu detaylara dikkat edin; göreceksiniz ki her bir karakterin bir geçmişi ve sessiz bir çığlığı var.
Kaynak: mashable.com
