Yapay zeka devrimi, veri merkezi inşa çılgınlığını da beraberinde getirdi. Bu dev yapılar için uygun arazi, su ve enerji kaynakları arayan teknoloji şirketleri, rotalarını Kızılderili rezervasyonlarına çevirdi. Yerli liderliğindeki Honor the Earth adlı kuruluş, kabile topraklarında veya yakınında 100'den fazla veri merkezi projesinin planlandığını duyurdu. Bu gelişme, yerli topluluklar arasında derin bir ayrışmaya yol açıyor.
Geliştiriciler için cazibe noktaları oldukça pratik. Geniş topraklara sahip kabileler, genellikle bol arazi, su hakları ve enerji erişimine sahip. Ayrıca rezervasyonlar, vergi avantajları sunarak devasa veri merkezlerinin maliyetini düşürüyor. Ancak bu özellikler, geçmişte topraklarıyla ilgili vaatler duymuş topluluklar için projeleri daha da tartışmalı hale getiriyor. Sonuçta ortaya çıkan tartışma, Kızılderili toplumunu net bir şekilde ikiye bölüyor: fırsat mı, yoksa yeni bir sömürü biçimi mi?
Bir tarafta, ABD Enerji Bakanlığı'nın da desteklediği ekonomik fırsatlar var. Bakanlık, veri merkezlerini kabileler için bir ekonomik kalkınma aracı olarak görüyor; enerji satışı, uzun vadeli işletme anlaşmaları ve mülkiyet hisseleri yoluyla gelir elde edilebileceğini belirtiyor. Bazı kabileler de kendi veri ve yapay zeka eğitim projelerini hayata geçiriyor. Diğer tarafta ise derin bir şüphe hakim. Honor the Earth'in yönetici direktörü Krystal Two Bulls, bu inşa sürecini 'yerleşimci sömürgeciliğin modern bir versiyonu' olarak nitelendiriyor ve su kaynaklarının tükenmesi, enerji şebekesine aşırı yük binmesi ve kirlilik gibi sorunlara dikkat çekiyor.
Uzmanların Görüşleri
Anlaşmaların nasıl yapıldığı da endişeleri artırıyor. Aktivistlere göre geliştiriciler genellikle yan kuruluşlar veya yerli enerji şirketleri aracılığıyla yaklaşıyor; bazen önce güneş enerjisinden bahsedip sonra veri merkezlerine yöneliyor ve liderlerden önce gizlilik anlaşması imzalamalarını istiyor. Bu gizlilik, toplulukların bilgilendirilmiş onam vermesini zorlaştırıyor. Eleştirmenler, sömürücü anlaşmaların uzun bir geçmişine sahip bu topluluklarda şeffaflığın kritik olduğunu vurguluyor. Seminole Kabile Konseyi'nin oybirliğiyle kalıcı bir veri merkezi moratoryumu kararı alması, bu direnişin somut bir örneği.
Detaylar ve Etkileri
Su ve enerji, endişelerin merkezinde yer alıyor. Veri merkezleri büyük miktarlarda su ve elektrik tüketiyor. Bu durum, büyük veri merkezlerinin yakınındaki faturalara yansıyor ve maliyetler artıyor. Yerel halk, bu artışın bedelini ödemek zorunda kalıyor. Bu tartışma, aslında ülke genelinde yayılan bir tepkinin keskin bir versiyonu. Sivil toplum grupları, sadece bir çeyrekte toplam 130 milyar dolar değerinde 75 veri merkezi projesini engelledi. Ancak düzenleyiciler genellikle süreci yavaşlatmak yerine hızlandırıyor; ABD enerji denetim kurumu, veri merkezleri için şebeke bağlantılarını hızlandırıyor.
Tüm bunların altında, sektörün yanıtlamakta yavaş kaldığı bir kaynak sorunu yatıyor. Birleşmiş Milletler, yapay zeka şirketlerini çevresel maliyetlerini açıklamaya çağırıyor ve bu maliyetlerin savunmasız topluluklara yüklenmemesi uyarısında bulunuyor. Kızılderili toprakları tam da bu kategoriye giriyor. Kabileleri farklı kılan şey ise egemenlikleri: Kabileler, yerel yönetimlerin yapamayacağı şekilde kendi koşullarında müzakere edebilir, vergi koyabilir ve projeleri reddedebilir. Bu hem onların kozu hem de tekliflerin gelmeye devam etmesinin nedeni. Bazı kabileler için iyi yapılandırılmış bir anlaşma, nesiller boyu okulları ve işleri finanse edebilir. Diğerleri için ise aynı eski pazarlığın veri merkezi kılığına girmiş hali. Ve her iki durum da farklı rezervasyonlarda aynı anda geçerli olabilir.
Kaynak: thenextweb.com
